Chuyện hậu sự

Việc tổ chức ma chay cho người chết ở những nhà diện tích chật hẹp, nằm ở các con hẻm nhỏ là một vấn đề nan giải, phức tạp trăm bề. Để thực hiện có hiệu quả cuộc vận động xây dựng nếp sống văn hóa, văn minh đô thị trong giai đoạn hiện nay, việc đầu tư xây dựng nhà tang lễ cộng đồng ở các địa phương là vấn đề cần được các cấp chính quyền tính đến.

Hằng năm có khoảng hơn 10 trường hợp được thuê nhà tang lễ 103 Quang Trung để tổ chức đám tang.

Khó khăn tổ chức tang lễ

Cách đây chưa lâu, bố của chị Nguyễn Thị Hải, trú phường Hòa An, quận Cẩm Lệ bị đột quỵ qua đời. Lúc đầu, gia đình đã có ý nghĩ thuê nhà tang lễ ở đường Quang Trung tổ chức đám tang. Nhưng sau khi bàn bạc trong gia đình, tộc họ, mọi người quyết định đưa thi hài về nhà với ý nguyện để ông cụ được ở nhà lần cuối trong không khí gia đình ấm cúng, người thân không phải đi lại xa xôi.

Nhà chị Hải nằm trong một con hẻm sâu chạy ngoằn ngoèo, khiến việc tổ chức tang lễ gặp không ít khó khăn.  Để có chỗ đỗ xe cho người quen đến viếng, gia đình phải mượn tạm sân nhà của hàng xóm. Ngày đưa tang, do kiệt nhỏ, xe chở quan tài không vào được, các thanh niên trong xóm thay nhau khiêng quan tài ra đầu ngõ một cách chật vật. "Nhìn cảnh người ta khiêng quan tài nhích từng bước một, nghiêng qua nghiêng lại mà ai nấy trong nhà cũng rơi nước mắt", chị Hải bùi ngùi tâm sự.

Cũng như gia đình chị Hải, nhiều người quan niệm, khi có người thân qua đời, việc đưa thi hài về nhà quàn vừa ấm cúng, vừa để con cháu tiện việc hương khói. Vì thế, dù nhà cửa chật hẹp, đường sá khó đi đến mấy người ta cũng muốn tổ chức đám tang tại nhà mình. Và việc tổ chức đám tang kéo dài nhiều ngày, ít nhiều làm ảnh hưởng đến cuộc sống của những người chung quanh.

Chị Ng.Th.Th.S., nhà ở tổ 37, phường Hòa Khánh Nam, quận Liên Chiểu kể, hồi trước ở gần nhà có một người qua đời. Suốt gần cả tuần lễ, người đi viếng ra vào tấp nập, xe dựng hết cả con hẻm, làm cho việc đi lại của mọi người rất khó khăn. Chưa kể, trong ngần ấy ngày diễn ra lễ tang cũng là ngần ấy thời gian, âm thanh của kèn trống cất lên thảm thiết. "Nghĩa tử là nghĩa tận, bà con trong xóm biết vậy, và cùng nhau chia sẻ mà thôi", chị Sương nói.

Chỉ vận động, tuyên truyền

Bà Lê Thị Tuyết Mai, Phó Chủ tịch UBND phường Hòa Khánh Nam, quận Liên Chiểu cho rằng, mặc dù đã có quy định những trường hợp đau ốm qua đời bình thường thì việc ma chay được tổ chức trong vòng 48 giờ đồng hồ. Còn đối với những trường hợp chết do các bệnh tật có nguy cơ lây nhiễm bệnh… thì việc tổ chức đám tang tiến hành trong vòng 24 giờ. Thế nhưng, trong thực tế, do yếu tố tín ngưỡng, tâm linh, việc coi ngày giờ chôn cất, nhiều trường hợp người dân tổ chức tang lễ lâu hơn thời gian quy định. Những trường hợp quàn quan tài suốt cả tuần lễ, do thầy bói xem ngày giờ chôn sớm không được (!) không còn là chuyện hiếm.

Cũng theo bà Mai, việc tổ chức ma chay, cưới xin cũng là một trong những tiêu chí xây dựng nếp sống văn hóa, văn minh đô thị, thế nhưng đây là vấn đề nhạy cảm nên chính quyền địa phương khó can thiệp, buộc người dân phải chôn cất người đã mất đúng theo quy định. Tuy nhiên, trong tiêu chí xét gia đình văn hóa hằng năm, UBND phường có đưa điều kiện này vào bình chọn. Đồng thời, chính quyền cũng yêu cầu các tổ dân phố đẩy mạnh việc tuyên truyền, vận động người dân chấp hành việc tổ chức tang lễ đúng theo quy định Nhà nước, nhằm thực hiện tốt việc xây dựng nếp sống văn hóa, văn minh đô thị trên địa bàn.

Còn ông Đặng Ngọc Nhân, Chủ tịch UBND phường Hòa Khánh Bắc, quận Liên Chiểu cũng nhìn nhận, hiện nay, trên địa bàn phường chưa có nhà tang lễ cộng đồng. Vì thế, nhiều trường hợp người dân sống ở kiệt hẻm, khi có người thân qua đời, việc tổ chức đám tang gặp không ít rất khó khăn, trở ngại. Và chuyện yêu cầu người dân chấp hành các quy định trong tổ chức ma chay, lâu nay địa phương cũng chỉ tuyên truyền, vận động, chứ khó có chế tài, xử lý trường hợp vi phạm.

Mỗi địa phương 1 nhà tang lễ?

Trước thực trạng việc tổ chức tang lễ tự phát, mạnh ai nấy làm ở các khu dân cư như trên, có nhiều ý kiến cho rằng, nếu ở địa bàn các quận, huyện có nhà tang lễ cộng đồng, thì việc tổ chức ma chay sẽ đi vào nền nếp, quy củ hơn. Ông Vũ Ngọc Thanh, Phó trưởng Phòng Lao động-Thương binh và Xã hội quận Liên Chiểu nêu ra thực tế: Thời gian qua, những trường hợp cán bộ, người có công… diện thành phố đứng ra tổ chức tang lễ thì thi hài được quàn tại nhà tang lễ thành phố. Những trường hợp đối tượng thuộc cấp quận, huyện đứng ra tổ chức tang lễ, thì cũng chỉ quàn tại nhà riêng, bởi trên địa bàn các quận, huyện hiện vẫn chưa có nhà tang lễ cộng đồng. Còn với trường hợp người dân, thì việc tổ chức đám tang mạnh ai nấy làm. Trong đó, nhiều nhà dân tổ chức quàn thi hài suốt cả tuần lễ, ảnh hưởng đến sinh hoạt của mọi người trong khu vực. Và điều đáng lo ngại hơn là nguy cơ ô nhiễm môi trường rất cao.

Xuất phát từ thực tế trên, ông Thanh cho rằng, nên chăng các cơ quan, ban, ngành thành phố cần nghiên cứu đầu tư xây dựng nhà tang lễ cộng đồng ở các địa phương để hoạt động tổ chức tang lễ đi vào nền nếp, phù hợp với nếp sống văn hóa, văn minh đô thị hiện nay.

Theo Ban Nghĩa trang thành phố, thuộc Sở Lao động-Thương binh và Xã hội, hiện nay, trên địa bàn thành phố có hai nhà tang lễ gồm Nhà tang lễ thành phố ở số 103 Quang Trung và Bệnh viện Quân y 17. Riêng đối với Nhà tang lễ 103 Quang Trung chỉ dành phục vụ việc tổ chức tang lễ cho các đối tượng thuộc diện thành phố đứng ra tổ chức lễ tang. Thi thoảng hằng năm có khoảng hơn 10 trường hợp thuê nhà tang lễ 103 Quang Trung để tổ chức đám tang.

Ông Nguyễn Duy Thiện, Trưởng Ban Nghĩa trang thành phố cho biết, nếu ở các địa phương được đầu tư xây nhà tang lễ cộng đồng thì việc tổ chức ma chay của người dân sẽ gọn nhẹ, nhanh chóng, tránh tình trạng người dân để thi hài quá lâu, ảnh hưởng khu dân cư cũng như có nguy cơ ô nhiễm môi trường cao. Mặc khác, tổ chức đám tang trong nhà tang lễ cộng đồng sẽ làm tiết kiệm, giảm chi phí cho người dân. Bởi lẽ, mỗi một đám tang tổ chức ở nhà tang lễ, kinh phí từ đầu đến cuối dao động từ 10-15 triệu đồng. Còn người dân tự đứng ra tổ chức phải liên hệ thuê mướn xe, kèn trống bên ngoài, ít nhất chi phí từ 20-25 triệu đồng cho mỗi đám tang.

NGỌC ĐOAN